Fındığın Anatomisi

Karadeniz Bölgesi’nin iklim özellikleri, fındık için en ideal ortamı oluşturur. Fındık, kış aylarında çiçeklenen ve döllenen tek bitkidir. Dişi çiçeklerin çanak yaprakları “çotanak” adı verilen fındık kadehini oluşturur. Fındığın çeşitli türleri vardır. Ülkemizdeki kültür fındıkları, 5-6 metre boylanabilir. ‘Corylus Avellana’ ile ‘Corylus Maxima’ türlerinin melezleridir.

Ağustos ayında olgunlaşan fındıklar toplanıp kurutulduktan sonra, Eylül ve Ekim aylarında pazara getirilip satışa çıkarılır. Türkiye’de üretilen fındığın organize alımlarını, en büyük üretici birliği olan Fiskobirlik gerçekleştirir. Fiskobirlik, satın aldığı fındığı çeşitli işlemlerden geçirerek tüketime sunar.

 

Fındık Üretim Alanları

Yeryüzünde, 36˚-41˚ kuzey enlemlerinde ve kendine özgü iklim koşullarında yetişen fındık ağacı, kıyılardan en çok 30 km içerde ve yüksekliği 750-1000 metreyi geçmeyen yerlerde ürün verir Türkiye, İtalya, İspanya ve Amerika fındık yetiştirilen başlıca ülkelerdir.

Türkiye, yıllık dünya üretiminin yaklaşık %65-75’ini gerçekleştirmektedir.

 

Türk Fındığı

Türk fındığı, kalite olarak Giresun ve Levant olmak üzere ikiye ayrılır

Giresun kalite fındık, tadı ve içerdiği yağ oranı ile yeryüzünün en üstün özellikli fındığıdır. Giresun ile Trabzon’un Beşikdüzü, Vakfıkebir, Çarşıbaşı ve Akçaabat ilçelerinde yetişir.

Levant kalite fındık, daha az yağ içerir. Trabzon ve bir bölümü ile Ordu, Samsun,Bolu, Sakarya, Zonguldak ve Bartın illerinde yetişir.

 

Çeşit Çeşit Fındık!

Yaklaşık 5 bin yıldır tanınıp bilinen fındık, üç ana gruba ayrılır.

Kabuklu Tombul Fındıklar: Tombul, Palaz, Mincane, Gök, Kalınkara, Kan, Cavcava ve Delisava (Çakıldak)

Kabuklu Sivri Fındıklar: Sivri, İncekara, Kuş.

Diğer Kabuklu Fındıklar: Badem, Foşa, Kargalak, Ordu İkizi.

 

Fındık Ekonomisi…

Fındık tarımı genellikle küçük arazilerde ve aile işletmeciliği biçiminde yapılmaktadır. Türkiye’de yaklaşık 600.000 hektar arazide 400.000 kadar çiftçinin fındık üretimiyle uğraştığı bilinmektedir. Fındık, yetiştirildiği bölgede doğrudan ya da dolaylı olarak 8 milyon nüfusu ilgilendirmektedir.

 

Fındık Erozyonu Önler

Karadeniz Bölgesi’nde arazi eğimi çoğunlukla % 20’nin üzerindedir ve burası Türkiye’nin en fazla yağış alam bölgesidir. Toprak yapısı ve iklim koşulları, Karadeniz Bölgesi’nin önemli bir kısmında fındık dışında tarıma izin vermemektedir. Büyük ölçüde erozyon tehlikesi bulunan bölgedeki fındık tarımı verimli toprakların erozyona uğramasını engelleyip çevreye çok olumlu katkılar sağlar. Ayrıca fındık işleme tesislerinde, doğal çevrenin bozulmasına sebep olan fiziksek ve kimyasal atıklar ortaya çıkmaz.

 

Fındık Dünyaca Tüketilir

Önceleri kuruyemiş olarak tüketilen fındığın, gıda sanayiinin gelişmesiyle  birlikte kullanım alanı genişlemiştir.

Fındık; çikolata, bisküvi, şekerleme, tatlı pasta, dondurma imalatının yoğun olarak kullanılmaktadır. Çikolata ve bisküvi imalatında, dünyanın yıllık iç fındık tüketimi 300.000 ton’u aşmıştır.

Fındık unu, çikolatalı ürünlerin temel unsurudur.

Fiskobirlik’in özel ambalajlarında pazarladığı  fındık, fındık ezmesi nuga ve nutkrem, yüksek besin değerine sahip gıda maddeleridir.

Fındık ve fındık ürünleri, uzmanlarca çocukların beslenmesinde özellikle önerilmektedir.

 

Sağlık, Tat ve Enerji Bu Kabuğun İçinde!

İnsanoğlu, yerleşik düzene geçip düzenli tarım yapmaya başladığı andan beri birçok bitkinin düzenli olarak ekim-dikimini yapmıştır. Fındık da bu bitkilerden biridir. Türkiye’de fındığın on iki değişik çeşidi yetiştirilmektedir.

Fındığın genel bileşimindeki ortalama değerler, bilimsel olarak saptanmıştır. Fındıktaki yağ yüksek oranda doymamış yağ asitlerinden oluşmuştur. %60-70 oranındaki bu yağ, tamamen vücuda yararlıdır. Fındık yağı vücut ısısının korunmasından yağda eriyen vitaminlerin taşınmasına kadar birçok görevi yerine getirir. Fındık yağındaki linoleik asit vücut tarafından üretilmez, dışardan alınır. Linoleik ve oleik asitler kanda kolesterolün yükselmesini önler, kalp ve damar hastalıklarına karşı koruyucu etki yaparlar.

 

Fındığa Bakın! Vitaminleri ve Mineralleri Göreceksiniz!

Fındık insan vücuduna yararlı karbonhidrat ve yağ ile metobolizmayı düzenleyen B grubu vitaminler yönünden de zengin bir kaynaktır. Kan yapımı ve ruhsal sağlık için gerekli olan B2 ve B6 vitaminleri, gelişme çağındaki çocukların beslenmesinde büyük önem taşır.

Kalp ve diğer kasların sağlığı için en iyi besinlerden biri, E vitamini açısından çok zengin olan fındıktır. Bu vitamin; kalp ve diğer kasların sağlığı ve üretim sisteminin normal çalışması için gereklidir. Alyuvarların parçalanmasını önleyerek kansızlığa karşı koruyucu etki yapmaktadır. E vitamini, kanser yapıcı etmenlerin oluşmasını önler ya da oluştuktan sonra onları etkisiz hale getirerek vücudu korur.

Kemiklerin ve dişlerin yapımı için gerekli olan kalsiyum, kan yapımında görev alan demir, büyüme ve cinsiyet hormonlarının gelişmesinde rol oynayan çinko için, en iyi bitkisel kaynaklardan birisi fındıktır. Sinirlerin uyarımı ve kas dokusunun çalışması için gerekli olan potasyumca da zengindir. Potasyum, magnezyum ve kalsiyum içeriği yüksek, sodyum miktarı düşük olan fındığın, kemik gelişimi ve sağlığı ile kan basıncının düzenlenmesinde büyük önemi vardır. Bu açıdan da fındık sağlıklı yaşam için önemlidir.

Beslenme uzmanları genel olarak günlük beslenmede fındık ve fındık ürünlerine daha fazla yer verilmesini önermekte, özellikle çocuklar, gençler, sporcular, askerler ve işçiler için büyük enerji kaynağı olduğunu belirtmektedirler.

100 gr iç fındığın, orta üst aktiviteli bir işçinin (3500 kalori) gereksinimlerini karşılama durumu şöyledir.

 

Fındığın İçi-Dışı! Fındığın Anatomisi

 

Fındıktaki Vitaminler (mg7100gr):0.33 B1 Vitamini, 0.12 B2 vitamini,1.75 Niacin, 0.24 B6 Vitamini, 31.4 E Vitamini

Fındıktaki Mineraller (mg/100gr):5.8 Demir, 160.0 Kalsiyum, 2.2 Çinko, 655.3 Potasyum, 2.1 Sodyum, 161.2 Magnezyum, 1.3 Bakır, 5.1 Mangenez.

 

Dünya Kuru Meyve Tüketim Oranları

*************

 

 

İç Fındığın Kullanım Alanları: % 80 çikolata sanayiinde (kıyılmış, dilinmiş, öğütülmüş olarak) bisküvi, şekerleme, tatlı, pasta, dondurma yapımında kullanılır. İç piyasa ve ihracatta değerlendirilemeyen fındıklar, yağlık olarak kullanılmaktadır. Çerez olarak ta tüketilir.

 

Fındık Ham Yağının Bileşimi

 

 

Fındık Ham Yağının Kullanım Alanları:

  • Rafine edilip yemeklik yağ olarak,
  • Temizleyici, nemlendirici ve dağıtıcı olarak,
  • Gres yağı üretiminde,
  • Koruyucu boya endüstrisinde kurutucu olarak,
  • Kimyasal tepkimelerde katalizör olarak,
  • İlaç ve kozmetik endüstrisinde yardımcı hammadde olarak,
  • El ve lastik eldivenlerin dezenfeksiyonunda, tıbbı aparatların sterilizasyonunda, Yaraların pansumanında, kadın-doğum hastalıkları, deri-ağız hastalıklarında antiseptik olarak,
  • Sanayide yüzey aktif maddesi, korozyon inhibitörü, yağlama, metal kesme yağları, metal temizleme ve asfalt plaka üretiminde.

Ayrıca, yağ çıkarılması ile arta kalan küspe, yüksek oranda protein içermekte olup (%38-45), hayvan yemi olarak yem sanayiinde kullanılmaktadır.

 

Fındık Kabuğunun Kullanım Alanları:

  • Fındık kabuğu, fındık üretilen yörelerde değerli ve yüksek kalorili yakacak olarak kullanılır. Fındık kabuğundan, kontralit yapılır, boya sanayiinde yararlanılır,
  • Kömürleştirme yolu ile biriket kömürü, aktif kömür ve sinai kömür elde edilir.

 

Fındık Yaprağının Kullanım Alanları:

-Fındık yaprağı ve meyve zurufları, tabi gübre olarak yeniden fındık bahçesine ve tarım alanlarına döner.

 

 

 

Fiskobirlik’in Kuruluş Amaçları

Fiskobirlik, ortaklarının ürünlerine sürekli satış olanağı ve pazarlar yaratmak, piyasaya istikrar getirmek, fındığın yurtiçi ve yurtdışı pazarlarını en iyi biçimde değerlendirmek, üretimini kontrolü ve bilimsel yöntemlerle geliştirmek, üretim araçları sağlamak, standartlara uygun, yüksek kaliteli ürün teslimini teşvik etmek, fındığın ülke içerisinde tüketimini özendirme, fındık ihracatını artırmak, bu amaçla ürün çeşitlendirme ve geliştirme projeleri üretmek üzere kurulmuştur.

 

ISO 9002 Kalite Belgesi Sahibi Fiskobirlik

Fiskobirlik İstanbul’dan Artvin’e kadar 49 kooperatife bağlı 210.000’in üzerinde ortağın ve ülke fındığının sigortası konumundadır. Biri Entegre Tesisi bünyesinde olmak üzere 17 fındık kırma fabrikasına, yaklaşık 300 bin ton depolama kapasitesine ve günlük 645 ton iç fındık üretim proje kapasitesine sahiptir. 3000 çalışanı ve sahip olduğu Uluslararalısı Kalite Belgesi ISO 9002 ile, sektörünün dünyadaki en büyük ve en güçlü kuruluşudur.

Kuruluşundan bu yana Türk fındık üreticisinin ve Türk fındığının güvencesi olmuştur. Üretim-Tüketim dengesinin sağlanmasında ve üreticinin karşılaştığı tüm sorunların çözümünde üstlendiği görevle, son yıllarda daha etkin bir konuma gelmiştir.

Global ekonomide oluşan yeni sistemler, aranan kalite koşulları Fiskobirlik tarafından yakından izlenmektedir. Türk fındığının değerlendirilmesinde Fiskobirlik, üretici ve ülke açısından büyük sorumluluk taşır.

 

Fiskobirlik’in Üretimdeki Yeri ve Önemi

Fiskobirlik Türkiye’de ve dünyada önemli bir konuma sahiptir. Fındığın yetiştirilmesi, üreticiden alınması, işlenmesi ve tüketime sunulmasında hizmet veren en güçlü kuruluştur. Ortak ya da ortak dışı olan tüm üreticinin güvencesidir.

Zaman zaman güçlendirme kredisi ya da avans kredisi adı altında krediler vererek bir kaynak görevini yerine getirmekte, çoğu kez çeşitli araç-gereç ve tarımsal girdi sağlamakta, üretim kültürünü artırıcı, eğitici çalışmalar yapmaktadır. Birlik, tüm fındık üreticilerinin ürünlerini satacağı bir Pazar olduğu gibi, fiyat konusunda da garanti verebilmektedir. Üretimin yüksek olduğu yıllarda, özel sektör tarafından alınamayan ürünler, “Üreticilerine Pazar Garantisi Veren” Fiskobirlik tarafından alınmaktadır. Türkiye’de fındık rekoltesini ve fındığın toplama tarihini bilimsel olarak saptayan Fiskokbirlik,  fındık alımlarında belli bir sistem uygulayarak standartlar belirlemektedir.

 

Fındığın İşlenmesi

Fındık alım ve işlenmiş fındık üretiminin her aşamasında etkili ve özenli kalite kontrolü yapmak, Fiskobirlik’in değişmez kuralıdır.

İlk kontroller, randıman, fire ve fiziksel özelliklerin belirlenmesi amacı ile fındık eksperleri tarafından alım sırasında yapılır.

Depolardaki fındıkların alım ekiplerince ayda bir yapılan fiziksel kontrollerin yanı sıra, bölgesel kalite kontrol laboratuarları tarafından, yeni yıl ürünlerine 6 ayda, eski yıl ürünlerine 3 ayda bir fiziksel ve kimyasal testler yapılmaktadır. Bu testler Giresun (Merkez) Tireblu, Görele, Trabzon, Ordu, Ünye, Fatsa, Terme, Düzce, Akçakoca,  Cumayeri, Kocaali ve Karasu’da kurulu kalite kontrol laboratuarlarınca gerçekleştirilir. Bu olağan kongrelerin dışında, taleplere göre Aflatoxin ve radyasyon analizlerin uygulanmakta, yine merkezde kurulu mikrobiyoloji laboratuarlarında mikrobiyolojik analizler yapılmaktadır.

Entegre Fındık İşleme Tesisi’ndeki kalite kontrol işlemleri ise, bu tesisin kendi bünyesinde bulunan Kalite Kontrol Laboratuarları tarafından yürütülmektedir.

Entegre Fındık İşleme Tesisi’ndeki   kalite kontrol işlemleri ise, bu tesisin kendi bünyesinde bulunan Kalite Kontrol Laboratuarı tarafından yürütülmektedir.

Fiskobirlik’te üretilen fındık ve fındık ünlerinden pralin’de TSEK, diğer fındık ve fındık ürünlerinin tamamında TSE belgesi bulunmakta, dolayısıyla bütün ürünler marka garantisi altında ve kontrol edilerek üretilmektedir.

 

Fiskobirlik Entegre Fındık İşleme Tesisi

Fiskobirlik, ülkemizde üretilen fındığın işlenmesi suretiyle ürün kalitesini ve çeşitliliğini artırmak, damak zevkine yeni tatlar sunmak, hammadde, yarı işlenmiş ve mamul ürünlerle ülke ekonomisine daha büyük katkı sağlamak amacıyla 1981 yılında “Entegre Fındık İşleme Tesisi”ni kurmuştur.

Giresun’da toplam 127.000m² alan üzerine kurulu tesiste, idari binası, tartı ünitesi, 2.200 ton kapasiteli ön silo , 2.000 ton kapasiteli tasnifli silo, fındık kırma fabrikası, iç fındık silosu, fümigasyon ünitesi, fındık işleme ve paketleme fabrikası, kalite kontrol laboratuarı, sosyal tesisler, depolar ve lojmanlar yer almaktadır.

Entegre Fındık İşleme Tesisi’nin en büyük ve en önemli ünitesi “Fındık İşleme Fabrikası”dır. 6.120m² alan üzerine kurulu olan bu fabrikanın yıllık işleme kapasitesi (günde 8 saat ve yılda 300 gün olarak) 33.420 ton iç fındıktır.

Entegre Fındık İşleme Tesisi’nde bütün işlemler otomatik olarak yapılır. Bu fabrika, yeni ünitelerin devreye girmesine de olanak verecek şekilde dizayn edilmiştir.